ZONA · Companion · Słownik  statystyki · reklama  · o autorze · sponsorzy  · faq
Słownik

PROJEKT SŁOWNIKA STARSZEJ MOWY
a'baeth aweth* całować, pocałować (może mieć związek z fr. baiser, łac. basium)
aard, ard ard góra, górny, najwyższy
aark, aark kra, kra
abb ujście
addan adan tańczący (czyżby od fr. danser?)
aedd ejd/ed okruch
aefder później (?) (ang. after)
aen en "z", także "do" (patrz rozmowa jaskółki z krukiem w WJ) oraz "na" (Aen me Glaeddyv...)
aenye ejnje/enje ogień
aesledde esled jeździć na sankach (ang. sledge)
aespar strzelać
aevon ewon/ejwon rzeka (gael. abhainn, jest rzeka Avon w Anglii)
aép ep "w" (A d'yaebl aép arse)
aine ain światło (światełko?)
an an mały, także rodzajnik nieokreślony (oraz "z" ?)
an'givare angivr donosiciel, szpieg
a'taeghane ategan dzisiaj (przypomina fr. aujourd'hui)
arse auarse/ars rzyć (zad) (ang. ass, arse)
eate lato (franc. l'ete)
beanna benna kobieta
beann'shie benszi demon rodzaju żeńskiego obwieszczający czyjąś śmierć (niewątpliwie irl. banshee)
Birke równonoc wiosenna
blath blath* kwiat, kwiatuszek
blathan girlanda
blathanna kwiatów
bleidd blejd wilk (bret. bleizh)
bloed blojw/bleuw** krew (ichaer także znaczy krew, zatem może chodzi tu o jakiś dialekt ze Skellige czy Brokilonu)
bloede blojwe/bleuwe** krwawy, cholerny (ang. bloody)
cáelm kelm spokój, spokojnie, wolno, powoli (także rzeczownik, może pochodzić z fr. calme czy ang. calm)
cáemm kem iść, przybywać (np. ang. come)
caen ken móc (ang. can)
caer ker warownia, gród, (walij., prowansalski, także irl.: dom, domek, również miejsce)
cáerme kerm los, dola (sanskr. karma)
Cáerme kerm Przeznaczenie
carn karn kurhan
ceádmil kedmil witaj (pozdrowienie, oryg. irlandzkie i szkockie Ceud Mile Failte, czyli Sto Tysięcy Powitań)
cerbin kerbin kruk (fr. corbeau)
cinerea kinere/kinereja żyrytwa
dearme derme śpij, spać, dobranoc
deireadh dered koniec, kończyć (irl. deireadh - koniec)
deith deth* płomień
deithwen biały płomień
dh'oine din/duan człowiek (chyba z fr. homme)
dhu czarny
dice dike mówić (hiszp. decir, fr. dire, łac. dicere)
d'yaebl diebl diabeł (fr. diable)
dol dol dolina
elaine elein piękny
en en rodzajnik nieokreślony (En Dh'oine - jakiś człowiek)
enid stokrotka
ess es jest
esse esse będzie
essea essea jestem
esseath esseath jesteś
evall ewal koń (franc. cheval, łac. caballus)
evelienn evelien wszystko, wszyscy (cały, całość?) (ang. every)
feainne fenne słońce
fen fen błonie (a.sax. fen, fenn, D. veen G. fenne, goth. fani)
foilé fouil/faul szalona
folie foli szaleństwo (fr. folie)
gar'ean garen uwaga, uważaj (fr. garde)
geas gesz przekleństwo, klątwa, zew(?) (oryg. irl. geasa, lub gael. geis)
gláeddyv gladif*** miecz (łac. gladius - miecz, także st. fr. glaive, lub gael. claidheamh)
glean dolny, niski
gleanna dolin
glosse ?patrzeć, ?oglądać a. ?mówić
Glyswen Biała Rzeczka
gwen, gwyn biały (także -wen)
gvalch'ca falkka sokolica, sokoliczka (ewidentne związki z ang. falcon i fr. faucon, wymowa moze tez [falkka]?)
gynvael ginvejl*** lodu
hanse zbrojna drużyna przyjaciół
hav'caaren hafcaarn słowo kojarzące się z drapieżną chciwością
hen hen starszy, stary (np. muirehen - stare morze)
ichaer ikeer krew (np. Seidhe Ichaer - krew elfów)
imbaelk kiełkowanie
inis inis wyspa (wal. ynys, także gael. innis)
invaerne zima (franc. l'hiver)
kelpie groźny i złośliwy duch morza
laeke jezioro (fr. lac, ang. lake)
lara lara mewa
lionors lijonors lwica
llamas dojrzewanie
luned luned córka
me me moja, mój, mnie (a może po prostu nieodmienne?)
meáth spotkać (?) (ang. meet)
milva milwa kania (łac. miluus)
mire ?patrzeć, ?oglądać
mistle jemiołuszka (ang. mistle)
minne mine miłość (st.niem. Minne = miłość)
Midaëte przesilenie letnie
Midinvaerne przesilenie zimowe
muire mure morze (gael. muir, także fr. mer i łac. mare)
modron matka
morvudd morvud wrogowie
naev'de neewde dziewięć (fr. neuf)
neén nen nie
pest zaraza, mór, dżuma (fr., ang. peste, niem. Pest, łac. pestis)
que co
quirk, quirk ćwir, ćwir
raenn ren/rein biec, biegać (ang. run)
rhena rena królowa (fr. reine, łac. regina)
scoia'tael skoateel wiewiórki
seidhe szei elf (oryg. irl. sidhe - siedziba elfów pod ziemią)
sidh szi lub szjidi elfem (ewentualnie może to nie odmiana przez przypadki, tylko dialekt brokiloński)
shaent szent śpiewać (fr. chanter)
sledd slej sanki (rzeczownik D. slede, sleede, ang. sledge)
sor'ca sorka siostrzyczka (łac. soror, fr. soeur)
spar spar strzelać (N'aen aespar a me - Nie strzelaj do mnie)
spar'le zastrzelić go (?)
straede stred droga (ang.,niem.,włos.)
squaess skess przepraszać (squaess'me - przepraszam), wybaczać
tearth terth lęk, bać się (łac. terreo = straszyć)
taedh teu bard
tedd ted dzień, czas, pora
tirth tirt dzik
tor tor wieża
tvedeane tfeden dwanaście, tuzin (ang. twelve)
va wa iść (franc. va - idzie, łac. vado)
va fail do widzenia
vara towar
vatt'ghern watgern wiedźmin
Velen równonoc jesienna
veloë weleu** szybko ([1]) (łac. velox, velocis)
vort fort od siebie, precz, dalej, dłużej (Shaente vort) (holen.)
wedd wed dziecko
weddin dziecko, dziecię
wen biały (w złożeniach -wen)
woed, woéd weud** las, lasu
woedd weud** lasu, leśny ([2])
yeá jea tak
yghern yighern*** skolopendromorf ([3])
yn yin*** na (?), jeden/przedimek okreslony
ys yis*** w dół, z (bretońska legendy o zatopionym mieście Ys)
zireael cirejl jaskółka (chyba fr. hirondelle)
zvaere zweir przysięgać (ang. swear)


[1] veloë [weleu**] - i w ogóle umlauty: jeżeli veloe czytałoby się [weleu**], to veloë trzeba czytać inaczej... o ile dobrze pamiętam, to przynajmniej w niektórych językach europejskich umlaut "rozmienia" samogłoskę lub dyftong zapisywaną jako dwuznak "na drobne" i oznacza wymowę jako osobne dźwięki (np. België: [belżije]). Czyli veloë należałoby czytać tak, jak po polsku bez umlautu: [weloe] albo [feloe]. To samo dotyczy np. i-umlaut (jest to jedyne zastosowanie i-umlaut jakie znam) i pewnie pozostałych umlautów też.
[2] Jeżeli "woedd" czyta się "weud**" (biorąc pod uwagę istnienie "v", podejrzewałbym raczej wymowę angielską, czyli "u" niezgłoskotwórczego - czyli [ueud**]), to dlaczego sledd ma być [slej]? Chyba jednak [sled].
[3] Gh - w transkrypcji angielskiej słów obcych często oznacza dźwięczne "h", jak w ukraińskim, greckim albo staropolskim (hamak = [ghamak] a nie [khamak] w odróżnieniu od chama). Jest to tym prawdopodobniejsze, że istnieje w zapisie SM również samodzielna litera "g". Podejrzewałem nawet, że "gh" wymawia się z gardłowym harkotem (jak po holendersku), ale to chyba by nie pasowało do fonetyki SM - już prędzej do krasnoludzkiego.

* - "th" jak w angielskim "moth"
** - "eu" jak we francuskim "peux"
*** - chodzi o dźwięk pomiędzy "y" a "i"

WYRAŻENIA I PRZYKŁADY
Aenyell'hael chrzest ognia (aenye - ogien, hael - leczyć?) Hael jest też używane jako pełne szacunku pozdrowienie (Filavandrel w [OŻ 208] i Ciri w [CzP 270]), vessekheal - toast Zerrikanek
Aevon y Pont ar Gwennelen Rzeka Alabastrowych Mostów
Gwenllech Rzeka Białych Kamieni
Gwynbleidd Biały Wilk
Aen N'og Mab Taedh'morc Ćwiczenia Dla Młodych Bardów (to jak nic celtycki Mabinogion, którego nazwa znaczy dokładnie to samo. Morc występuje też w Dhu Dwimmermorc)
morc księga? podręcznik?
Aedd Gynvael Okruch Lodu
Feainnewedd Dziecko Słońca (gatunek kwiatów) (słonecznik? stokrotka?)
En'ca minne maleńko miłości
A d'yaebl aep arse w diabła rzyć
Duén Canell Miejsce Dębu
En Dh'oine aen evall a straede jakiś człowiek jedzie konno drogą
Ceann Treise kaskada w Brokilonie, jest słowo ceann w gaelickim oznaczajšce głowę, lub koniec czegoœ, zakończenie. Jakieœ pomysły?


PRZECZENIA
bardzo podobny system jak w j. francuskim, szczególnie dopełnień dalszych i bliższych:
N'te va Nie idź. (Neen te va = N'te va -> tak chyba się skraca)


RÓŻNE - GRAMATYKA
-anna
kogo, czego? (blathanna - kwiatów) dopełniacz.

Ale kwietna mandala to blathan caerme, więc to może też wyglądać tak, że blath to kwiatek a blathan - kwiatki.
Nie ma też "-anna" w Miejscu Dębu - Duen Canell
aep
dopełniacz, takze 'syn' : Cahir aep Ceallach. Jest też chyba miejscownikiem, w każdym razie oznacza też "w": por. "a d'yaebl...")

Jeżeli jest wyznacznikiem dopełniacza, to wcale nie musi oznaczać "syn", zwłaszcza, że jeśli już, to musiałby oznaczać w ogóle potomka bez względu na płeć, gdyż jest używany również w odniesieniu do kobiet, np. Lara Dorren aep Shiadhal. Jeżeli jednak dopełniacz w SM pełni funkcję dzierżawczą - podobnie jak po polsku - to rozszerzanie znaczenia aep jest zbędne: Lara Dorren [córka] Shiadhala, Cahir (...) [syn] Ceallacha, Jan [syn] Piotra czy Wierch Kaspra (Ard aep Casper :) (słowa w nawiasach kwadratowych pozostają w domyśle).

Ponieważ jednak funkcja dopełniacza jest też pełniona przez przyrostek -anna (kogo? czego? to przecież dopełniacz!), to być może aep pełni funkcję głównie lub wyłącznie dzierżawczą (Lara Dorren Shiadhalowa, Cahir (...) Ceallachowy itp)? Nie mam pod ręką materiału, żeby to sprawdzić.
-en
operator czasu przyszlego: (chyba...)

N'aen aespar a me - Nie strzelaj do mnie (Nie zastrzel mnie)
ell'ea
"Va'en aesledde, ell'ea?" - Pójdziemy na sanki, dobrze?

Końcówka pytająca ell'ea, normalna w dialekcie Skellige, jest niegrzeczną formą w klasycznej Starszej Mowie, w której pytanie tworzy się intonacją. [KE 90]. Formą przeczącą jest nell'ea.

Pytania można też chyba zadać przez inwersję: zamiast "Aeen esseath Sidh?" można też powiedzieć "Ess'ae'n Sidh?"


Piosenka Jaskra w Brokilonie

Yviss, m'evelienn vente caelm en tell
Elaine Ettariel,
Aep cor me lode deith ess'viell
Yn blath que me darienn
Aen minne vain tegen a me
Yn toin av muireann que dis eveigh e aep llea...

L'eassan Lamm faeinne renn, ess'ell,
Elaine Ettariel,
Aep cor aen tedd teviel e gwen
Yn blath que me darienn
Ess yn e evellien a me
Que shaent te caelm a'vean minne me striscea...

Miłować ciebie, to jest życia mego cel
Nadobna Ettariel
Zachować tedy pozwól wspomnień skarb
I czarodziejski kwiat
Miłości zakład twej i znak
Kroplami rosy niby łzami posrebrzony...


Wyliczanka "Piękny Kwiat"

Elaine blath, Feainnewedd
Dearme aen a'caelme tedd
Eigean evelienn deireadh
Que'n esse, va en esseath
Feainnewedd, elaine blath!

Piękny kwiatku, Słońca dziecię
Śnij, gdy pokój jest na świecie
Lecz czas każdy żywot zmąca
Co trwa jeszcze, czeka końca
Piękny kwiatku, dziecię Słońca!


(przekład Johna i Merlina, instyktowny, nie do końca udokumentowany)

Kruk i jaskółka

Hen Cerbin dic'ss aen n'og Zireael
Aark, aark, caelm foile, te veloe, ell?
Zireael veloe que'ss aen en'ssan irch
Mab og, Hen Cerbin, vean ni, quirk, quirk!


(jak to przetłumaczyć? szczególnie trzecia linijka...)

KRASNOLUDZKI
duvvel hoael, duvvelsheyss (duvvel - diabel)
vaina panna
hraval król
ballet walet
gwyhyr, sihillnazwy mieczy
Bloëmenmagde po elfiemu Dana Méabdh (["Danamebi"]), a we wspólnym: Panna Polna alba Żywia [OŻ 211].


LUŹNE NOTATKI, ZDANIA NIE DO KOŃCA PRZETŁUMACZONE
aen me Glaeddyv, zvaere a Bloedgeas, Ard Rhena, Lionors Aep Xintra! na mój miecz składam przysięgę krwi, Najwyższa Królowo, Lwico z Cintry! (czemu Xintra a nie Xin'trea? Czyżby znowu dialekt ze Skellige?)
aen Saevherne z Wiedzących
aen'drean va, eveigh Aine Przybądź, nieśmiertelne Światło!
Belleteyn Rozkwit
caelm, evellienn! spokój, wszyscy!
Deithwen Addan yn Carn aep Morvudd Biały Płomień Tańczący Na Kurhanach Wrogów
elaine deireadh "piękny koniec" - tak mawiają elfy
elaine tedd a'taeghane, a va'en aesledde pogodę mamy dziś piękną pójdźmy zatem na sanki
ess'creasa tak trzeba
ess'laine to jest ładne, to ładne
ess'tedd, esse creasa juz czas, tak trzeba
ess'tuath esse Tak będzie
ess've vort shaente aen Ettariel? Shaente a'vean vort? Czy zaśpiewasz o Ettariel ? Zaśpiewasz dla nas teraz? (?)
evelienn vara en ard scedde cały towar najwyższej jakości (gatunku)
gar'ean, taedh. Va caelm. uważaj, poeto. Idź powoli/spokojnie.
gar'ean. N'te va. Ki'rin! uważaj. Nie idź.
glaeddyv vort, beanna rzuć miecz, kobieto
Imbaelk Kiełkowanie
ki'rin ?
Lammas Dojrzewanie
Lambert caen me a'baeth aep arse Lambert może mnie pocałować w dupę
m'aespar que va'en, ell'ea No i co, zastrzelisz mnie? (?)
Midinvaerne Dzień Zimowego Przesilenia mid | invaerne => l'hiver = zima (franc.)
Midaete Dzień Letniego Przesilenia mid | eate => l'ete = lato (franc.)
mir'me vara (chciałem tylko) obejrzeć towar? (Vara może pochodzić od ang. ware o tym samym znaczeniu)
mire, que spar aen'le patrz, jaki będzie strzał/ jak go zastrzelę (?)
mireann vara, va'en vort vara to chyba towar; [Merlin: towar obejrzany, pora jechać? Mireann vara to ewidentnie coś związanego z oglądaniem towaru, ale nie wiem, czy ma charakter twierdzący, czy przeczący]
n'aen aespar a me nie strzelaj do mnie
n'ess a tearth. Sh'aente. nie bój się. Śpiewaj.
n'ess tedd nie ma czasu. Może również znaczyć: to nie czas (na to)
n'te dice'en. Sh'aente, va nic nie mów. Śpiewaj.
n'te mire daetre. Sh'aente vort nie oglądaj się. Śpiewaj dalej.
n'te shaent a'minne nie śpiewaj o miłosci.
ne tuv'en que'ss, luned nie zabijaj tego, czym jesteś, córeczko (?)
naev'de aen tvedeane dziewięć za tuzin
nell'ea. T'en pavienn, Aen Seidhe.
que glosse? Que l'en pavienn, ell'ea?
que suecc's co się dzieje?
que'ss aen me dicette, Enid? Vorsaeke'llan? Aen vaine? o czym ty mówisz Enid? Poświęcić ich? (pozwolić im zginąć???). Na próżno? (fr. en vain) (???)
Saovine Zamieranie
spar'le zastrzel go
tearde później
thaess aep zamknij się
thaesse milcz
va'en aesledde, me elaine luned chodźmy na sanki, moja piękna córko
va'esse deireadh aep eigean coś się kończy
Vedrai! Enn'le! enn'le znaczy chyba bierz go/ łap go!
voe'rle, Vanadain. Quess'aen? rozejrzyj się, Vanadain. Co się dzieje?/ co tam? (?)
va faill do widzenia (znowu failte)


CIEKAWOSTKI

Po łacinie jaskółka to hirundo, więc nazwa farmy na której Geralt spotyka się z Yen i Ciri w Cz. P. też pochodzi od zireael, aczkolwiek pokrewieństwo jest odległe.

Dużo nazw i imion własnych ma źródła w tekstach celtyckich. U wybrzeży Szkocji była niegdyś wyspa Thanet, Cairngorm to tameczne góry. Z kolei Powys to starożytne księstwo i region Walii, imię Medb lub Meve nosi królowa w Mabinogionie (do którego AS wszak się odwołuje), Demetia (Carla Demetia Crest) to kolejny region Walii. W klasztorze na Ionie w IX wieku był opat Cellach (są pewne podobieństwa do imienia ojca Cahira), wreszcie imię diaboła może pochodzić od celtyckiego naszyjnika torques. Kelpie to szkocki demon - koń nawiedzający jeziora. Aes side to staroirlandzki lud zamieszkujący ziemne kopce. Belleteyn to Beltaine, Saovine - Samhain. Z kolei nazwy z wysp Skellige noszą wyraźne piętno mitologii skandynawskiej: Ragh Nar Roog to Ragnarok, Hemdall to Heimdall, nie mówiąc o Freyji. Są też słowa o wyraźnie wikińskiej proweniencji jak jarl czy drakkar, ale to już nie do tego słownika.


Czekamy na uwagi, poprawki i rozszerzenia.

1996-1999 by John MacKanacKy
+ Marek Szyjewski (uzupełnienia, poprawki)
+ Agnieszka Wichrowska (fonetyka)
+ Marcin "Merlin" Bartosiewicz (uzupełnienia, poprawki)
+ Jan Stożek (poprawki gramatyczne, uwagi fonetyczne)
+ Hubert H. Wołoszyn (uzupełnienia)


© 1995-2007 by John MacKanacKy (aka Jacek Suliga)

PHP-Nuke Copyright © 2005 by Francisco Burzi. This is free software, and you may redistribute it under the GPL. PHP-Nuke comes with absolutely no warranty, for details, see the license.
Tworzenie strony: 0.29 sekund

The Tooltip code used on this page is from dyn-web.com